نمازخانه

نماز چیست ؟

روزي حضرت امیرالمؤمنین (ع) در مسجد کوفه جوانی را مشغول نماز خواندن دید. جوان با حضور قلب و توجه تام نسبت به آداب نماز، نماز می خواند. حضرت به او فرمود: «اي جوان، تأویل نماز چیست؟» جوان عرض کرد: «آیا نماز را جز عبودیت، تأویلی است؟! که بدون آن، ناقص و ناپسند است. تأویل حقیقت نماز، عبارت است از: قربت، خلوص، حضور قلب و توجّه، معرفت خدا و محبّت اهل بیت علیهم السّلام، که بدون آن هیچ عملی صحیح نخواهد بود، اگر چه در همه دهر صائم و روزه دار باشد و در بین صفا و مروه به عبادت قیام کند.» آري، روح نماز همانا قربت و خلوص، توجّه و حضور قلب، و معرفت و محبّت اهل بیت علیهم صلوة المصلّین است.

منبع : کتاب چهل داستان درباره نماز و نمازگزاران، یدالله بهتاش.

نماز استجابت دعا

در حديثي از وجود مبارك پيامبر آمده است : من اذي فريضه فله دعوة مستجابة (هر كس يك نماز فريضه بخواند دعايي مستجاب شده دارد) آري مصداق اين سخن همانطوري كه در آيه دوازدهم بيان شد نماز و دعاي حضرت زكريا عليه السلام براي طلب فرزند از خداوند و پذيرش دعا آنحضرت از طرف پروردگار او را به ولادت حضرت يحيي بشارت داد،بدون دليل نيست كه بزرگان دين براي حل مشكلات خود،به نماز متوسل مي شوند.

در احوالات ابن سينا آمده است كه هر وقت مشكل علمي برايش ‍ پيش مي آمد به خدا پناه مي برد و نماز مي خواند در سنين شانزده و هفده سالگي بار ديگر خواندن كتابهاي منطق و همه بخشهاي فلسفه را از سر گرفت ولي در اين ميان حتي يك شب را در سراسر آن نمي خوابيد و روزها نيز به كار خواندن و آموختن نمي پرداخت ،انبوهي از دسته هاي كاغذ در برابر خود مي نهاد،و مسائل گوناگون را براي خود مطرح مي كرد،و در هر مساله اي مقدمات قياس و شرط آن را در نظر مي گرفت هر گاه نيز با قياسي رو به رو مي شد ،كه نمي توانست به ((حد وسط )) آن دست يابد بر مي خواست ،وبه مسجد مي رفت ،و نماز مي گذارد و از خداوند حل مشكل خويش را خواستار مي شد،تا بر وي گشوده مي گشت آنگاه شب هنگام به خانه باز مي گشت ،چراغ پيش ‍ روي مي نهاد و به خواندن و نوشتن مشغول مي شد.

منبع : کتاب نماز راز دوست ، نگارش علی رستمی

فضیلت ماه مبارك رجب

ماه رجب و ماه شعبان و ماه رمضان شرافت زیادی دارند و در فضیلت آنها روایات بسیاری وارد شده است. از حضرت رسول (صلى الله علیه و آله) روایت شده كه: ماه رجب ماه بزرگ خدا است و ماهى در حرمت و فضیلت به آن نمى‏رسد و جنگیدن با كافران در این ماه حرام است و رجب ماه خدا است و شعبان ماه من است و ماه رمضان ماه امت من است كسى كه یك روز از ماه رجب را روزه بگیرد، موجب خشنودى خدای بزرگ می‌گردد و غضب الهى از او دور می گردد و درى از درهاى جهنم بر روى او بسته گردد.

از حضرت موسى بن جعفر(علیهم االسلام) روایت شده است كه: هر كس یك روز از ماه رجب را روزه بگیرد، آتش جهنم یك سال، از او دور شود و هر كس سه روز از آن را روزه بگیرد بهشت بر او واجب می گردد.

و همچنین فرمود كه: رجب نام نهرى است در بهشت که از شیر سفیدتر و از عسل شیرین‏ تر است. هر كس یك روز از رجب را روزه بگیرد البته از آن نهر بیاشامد.

از امام صادق (علیه السلام) روایت است كه حضرت رسول اکرم( صلى الله علیه و آله) فرمود كه: ماه رجب ماه استغفار امت من است پس در این ماه بسیار طلب آمرزش كنید كه خدا آمرزنده و مهربان است و رجب را "أصب" مى ‏گویند زیرا كه رحمت خدا در این ماه بر امت من بسیار ریخته مى‏شود پس بسیار بگوئید: «أَسْتَغْفِرُ اللهَ وَ أَسْأَلُهُ التَّوْبَةَ»

روزه ماه رجب در نگاه امام باقر (علیه السلام):

• هر كس از ماه رجب يك روز از آغاز يا روزهاى وسط يا آخر آن روزه بگيرد،  خداوند بهشت را بر او واجب مى ‏فرمايد و روز رستاخيز درجه او را در بهشت با ما قرار مى ‏دهد.
• و هر كس دو روز از آن ماه روزه بگيرد، به او گفته مى ‏شود خداى تعالى گناهان گذشته ‏ات را آمرزيد. اعمال آينده خود را نيكو مواظب باش.
• هر كس سه روز از آن ماه را روزه بدارد، گويندش كه خداى گناهان گذشته و بازمانده عمرت را بخشيد و براى هر يك از برادران و دوستان گنهكار خود كه خواهى شفاعت كن.
• و هر كس هفت روز روزه بدارد، درهاى هفتگانه دوزخ بر او بسته مى‏ شود.
• و هر كس هشت روز از رجب را روزه بدارد، درهاى هشت گانه بهشت براى او گشاده میشود و از هر كدام كه خواهد به بهشت وارد مي‏شود.

تأثير نماز بر عفونت هاي تنفسي

به علت پراكنده بودن عوامل عفوني متعدد در محيط اطراف و هواي تنفسي انسان ، و با توجه به اين كه استنشاق ميكروب از طريق بيني روش عمده انتقال اين عفونتهاست ، بيماريهاي عفوني تنفس ، بوفور بوقوع مي پيوندد. اين مشكلات بويژه در فصل سرما كه تجمع افراد در محيطهاي بسته افزايش مي يابد و ويروس ها و باكتري ها امكان رشد و بيماريزايي زيادتري پيدا مي كنند بيشتر مي شود و به همين علت است كه در فصل سرما شايعترين علت مراجعه اطفال و بزرگسالان به مطب و كلينيك هاي عمومي ، بيماري (common cold سرماخوردگي) و عوارض متعدد ناشي از آن است و همانطور كه اشاره شد ، عمده اين درگيري ها ، ناشي از انتقال عامل بيماريزا از طريق بيني است.

اما از جمله مواردي كه در حين وضو ، مورد توصيه موكد قرار گرفته است . سه مرتبه ، چشيدن و استنشاق آب سرد و پاك است و حتي شستن قسمتي از درون بيني حين وضو ، توسط برخي از علماي شيعه واجب اعلام شده است (رجوع شود به مساله 241 از رساله توضيح المسايل حضرت آيت .. العظمي اراكي (ره).

با توجه به آن كه اولين سد دفاعي بدن در مقابل عفونتهاي تنفسي موهاي ريزي هستند كه در مخاط بيني تعبيه شده اند ، عوامل عفوني متعددي از جمله بسياري از ويروس ها و باكتري ها و حتي عامل بيماري سل در اين موها متوقف مي شوند و جلوي حركت آنها به قسمتهاي ديگر دستگاه تنفس گرفته مي شود.

بر اين اساس چنانچه مسلمين در مقدمات نماز و حين وضو دستور اسلامي استنشاق آب سرد (1) را اجرا نمايند ، همه روزه چند نوبت ميكروبهاي مجرايي تنفس را زدوده و مجراي تنفسي خود را تميز و پاكيزه مي نمايند و بدين ترتيب از بروز بيماريهاي متعدد تنفسي در امان خواهند بود.

پی نوشت: از روايات اهل بيت عصمت (ع) چنين مستفاد مي گردد كه وضو با آب سرد، افضل از آب گرم است.

انفاس سحر خيزان

مرحوم محمّد تقى مجلسى، پدر بزرگوار علاّمه محمّد باقر مجلسى (1037-1110 ه‍.ق) نقل كرد كه: در شبى از شبها، پس از فراغ از نماز شب و تهجّد، حالتى در همان حال برايم ايجاد شد كه از آن حالت فهميدم در اين هنگام هر حاجت و درخواستى از خداوند نمايم اجابت خواهد نمود. فكر كردم چه درخواستى از امور دنيا و آخرت از درگاه خداوند متعال نمايم كه ناگاه با صداى گريه محمّد باقر در گهواره اش مواجه شدم و بى درنگ گفتم:

پروردگارا! بحق محمّد و آل محمّد، اين كودك را مروّج دينت و ناشر احكام پيامبر بزرگت قرار ده و او را به توفيقاتى بى پايان موفق گردان. (1)

به بركت دعاى نيمه شب پدر و تلاش و استمرار، علاّمه محمّد باقر مجلسى؛ خدمات ارزشمندى را به جهان اسلام عرضه نمود. علاوه بر درس و تربيت شاگردان بزرگ و صدور فتوى و مسئوليتهاى مهمّ مرجعيت و مسافرتهاى مكرّر، يكى از تاءليفات او بحارالانوار است كه حدود 110 جلد مى باشد.

پي نوشت: (1) فيض قدسى، ص 57.

منبع: نماز خوبان (حكايات و داستانهايى از دانشمندان و فرزانگان)، على احمد پورتركمانى، موسسه فرهنگى انتشاراتى مشهور، قم، 1378.

تعهد و مسئوليت پذيرى

گهگاه از جايش بلند مى شد و چند قدمى بى هدف راه مى رفت و دستانش را محكم به هم مى ماليد و زير لب استغفار مى كرد و گاه مى نشست و سرش را ميان دو دست مى گرفت و خودش را مى خورد و زجر مى كشيد. ديگر طاقتم طاق شد و از او پرسيدم: «چى شده ابوالفضل؟» نكنه كشتى هايت غرق شده كه اينقدر پريشونى؟ گفت: «كاش كشتى هام غرق مى شدند».

به فكر فرو رفتم: «پس بايد قضيه خيلى ناجورتر از اين حرفها باشد، شايد برادرش شهيد شده و يا ...»

خيلى جدى پرسيدم: «به من بگو، شايد كمكت كنم.»

تو كه سهلى تمام آدماى دنيا هم نمى توانند برام كارى كنند.

مگه چى شده؟ هيچى ...امروز صبح ...

حسابى از دستش كلافه شده بودم، بس كه با خوف و ترس نگاهم مى كرد. امروز صبح چى؟ با صداى بى ريا و با بغض نشسته اش گفت:

«نماز ... نمازم قضا شد.» مگه از رسول خدا نشنيدى كه فرموده: «اگر كوهى از طلا و نقره بياورى جبران خسارت آن نماز كه قضا شده را نخواهد كرد.»

بعد هم در حالى كه رنگش پريده بود و چشمانش پر از اشك شده بود ادامه داد: من و تو كه نداريم، موندم كه جواب خدا رو چى بدم. هر چند كه مى دونم كه خدا ارحم الراحمينه، ولى ... خودت ببين به چه مكافاتى مبتلا شدم.

منبع: نرم افزار نیاز، نسخه 1، ستاد اقامه نماز.

نماز و تأثيرات‌ اخلاقي‌ بر دانش آموزان

دانش آموزان راهنمائي‌ و دبيرستان‌ و سپس‌ دانشجوياني‌ كه‌ نماز خوان بوده و به برپايي‌ آن‌ مقيد هستند، جزو افراد خوب‌ محل‌ تحصيل‌ خود مي باشند. اينان‌ معمولاً در درس‌ از بقيه‌ بهتر بوده‌ و هیچگاه‌ به‌ اذيت‌ و آزار ديگران نمي پردازند. آمارهايي‌ كه‌ از تخلفات‌ مختلف‌ در مدارس‌ ارائه مي شود، شامل‌ اين عزيزان نبوده‌ و برعكس‌ به‌ نهي‌ از منكر و جلوگيري‌ از تخلفات‌ مي پردازند. اما برخي از آنهايي‌ كه‌ بي‌ نماز هستند، متأسفانه‌ براي خود باند و گروه‌ تشكيل‌ داده‌ و به اذيت‌ و آزار دانش آموزان مظلوم مي پردازند و گاه‌ پا را فراتر گذاشته‌ و به‌ اذيت و آزار جنسي‌ ديگران‌ روي مي آورند كه‌ اين‌ مورد در كشور ما كم‌ اتفاق‌ مي افتد ولي‌ در كشورهاي‌ ديگر كه‌ بي‌ ديني‌ حرف‌ اول‌ را مي زند جرائم‌ دانش آموزان‌ ودانشجويان‌، از آمار بالايي‌ برخوردار است.

منبع: فروع دین از دیدگاه قرآن و سنت، حجت الاسلام و المسلمین محمدتقی صرفی پور.

تأثير نماز بر بيماريهاي دهان و دندان

پيامبر اكرم (ص):

دو ركعت نماز با مسواك بهتر از هفتاد ركعت بدون آنست.

طي شماره هاي گذشته از نه نكته پزشكي پيرامون نماز سخن گفته ايم و به اميد و ياري پروردگار در شماره هاي آينده سبك و سياق سابق را ادامه خواهيم داد.

اما نكته اي كه در همين شماره قابل توضيح است ، توجه دادن به اين حقيقت متعالي است كه روح حقيقي نماز و فلسفه شكوهمند آن چيزي جز عبوديت محض در مقابل آفرينشگر يگانه هستي و ابراز خشوع بنده ناتوان در پيشگاه قادر متعال نيست و هر آنچه كه انديشمندان و قلم به دستان ، پيرامون فوايد گوناگون نماز در عرصه هاي مختلف بگويند و بنويسند تنها به منزله حاشيه اي بر اين متن گهر بار خواهد بود . و اما نكته امروز:

دهان انسان را برخي قلب دوم بدن ناميده اند و توجه به اين نكته كه چنانچه محيط دهان فردي تميز باشد ، آن فرد از ابتلا به بسياري از بيماريها در امان است ، اين نامگذاري را بسيار مناسب جلوه مي دهد.

بعنوان مثال عفونتهاي دهان و دندان بويژه در كودكان ، نقش مهمي در ايجاد بيماريهاي روماتيسمي دارد و نقش دندانها در حفظ و زيبايي و قدرت جويدن و صحبت كردن به خوبي مشخص است و حتي نبودن دندانهاي سالم و زيبا براي بانوان و دوشيزگان ( بخصوص) اثرات رواني زيادي باقي مي گذارد . چرا كه در كتابهاي علمي دندانپزشكي مي خوانيم : نيمي از زيبايي بشر منوط به صورت او و از اين مقدار 3/2 آن مربوط به دهان و دندانها است.

رعايت بهداشت دهان و دندان و پيشگيري از بيماريهاي مختلف آن ، از جمله پوسيدگي دندانها و بيماريهاي پريودنتال ( بيماريهاي لثه و بافتهاي پشتيبان ) و .. به بهترين شكل بوسيله مسواك زدن ، انجام مي پذيرد.

اما دين مبين اسلام ، از قرنها پيش با توصيه هاي مؤكد ، مسلمانان را به طرف اين نكته درخشان بهداشتي هدايت نموده است تا جايي كه پيامبر اكرم (ص) مي فرمودند : “ اگر بر امتم سخت نمي شد مسواك زدن را واجب مي كردم “ و حتي در حديثي ديگر نحوه مسواك زدن را از بالا به پايين و از پايين به بالا نموده اند كه مطابق با جديدترين توصيه هاي علمي درباره روش مسواك زدن است.

علاوه بر آن در كتب گوناگون فقهي و عبادي اسلام ، دستورات مؤكد مبني بر مسواك زدن هنگام ساختن وضو و نماز آمده است و با توجه به اين كه نمازگزار روزانه حداقل 3 بار وضو مي گيرد ، چنانچه قبل از هر وضو اقدام به مسواك زدن بكند ، از حد اكثر پاكيزگي لازم براي پيشگيري از تمامي بيماريهاي دهان و دندان برخوردار مي شود.

منبع: چهل نکته پزشکی پیرامون نماز، دکتر مجید ملک محمدی، تهران، انتشارات معارف، 1376.

تأثير نماز بر بيماريهاي پوست

در شماره هاي گذشته پس از بحث كوتاه پيرامون برخي فوايد پزشكي اوقات نماز به مقدمات نماز و طهارت نمازگزار توجه كرديم و برخي فايده هاي طبي مترتب بر آن را به اختصار اشاره نموديم. از جمله پيرامون اهميت نظافت دست و صورت كه بر اثر نماز به انسان هديه مي گردد سخن گفتيم. اما در ادامه وضو، فرمان الهي بر مسح سر و پا قرار گرفته است. (1)

هر چند مي توان در بعد نمادين و از ديدگاه زيبايي شناسي ، مسح سر و پا در پايان وضو را سمبلي جسم ، از سر تا پا و از فرق تا قدم به حساب آورد و به عنوان عاملي در ياد آوري پيوسته مسلمانان مبني بر نظافت تمام بدن تلقي كرد، اما در باره بيماريها نيز مي توان به نكاتي چند توجه نمود.

پاها و سر انسان بر خلاف دست و صورت، از اعضايي هستند كه در بخش قابل توجهي از شبانه روز پوشانيده هستند، تا حدي كه حتي خود نيز معمولا توجه كمي به آنها دارند. (2)

اما امروزه دانش بشر، گروهي از بيماريها را مي شناسد كه شروع تظاهرات اين بيماريها از پوست سر و پاها است. بعنوان مثال برخي بيماريهاي قارچي پوست از حد فاصل ميان شصت و ديگر انگشتان پا آغاز مي گردد كه اتفاقا درست محل اين ناحيه مسح واجب دارد و به همين ترتيب مسح سر نيز مي تواند توجه انسان را به آلودگي يا ضايعه عفوني در مو و پوست سر توجه دهد و در نتيجه انسان را براي رفع آن به اقدام وادارد.

در ضمن وجوب مسح سر و پا فرصتي است براي برداشته شدن پوشش پا و سر و در معرض هوا و اكسيژن قرار گرفتن اين اعضاء كه علاوه بر شادابي پوست، به نوبه خود مانع رشد ارگانيزم هاي بي هوازي در منافذ پوست خواهد شد.

البته لازم به توجه است كه بسياري از بيماريهاي پوست (بويژه عفونتها) بوسيله غسل هاي متعدد اعم از واجب و مستحب كه شخص نمازگزار در طول زندگي خود به جا مي آورد، قابل پيشگيري هستند كه براي پرهيز از اطالة كلام تنها به همين اشاره بسنده مي كنيم.

پی نوشت ها:

1- آيه شريفه 9 سوره مباركه مائده.

2- پوشش پا به صورت جوراب و كفش امروزه در اكثر فرهنگها متداول شده است و پوشش سر به صورتهاي مختلف از چادر و عمامه گرفته تا كلاه و روسري از ديرباز معمول بوده است.

منبع: چهل نکته پزشکی پیرامون نماز، دکتر مجید ملک محمدی، تهران، انتشارات معارف، 1376.