نمازخانه

نماز عید فطر

نماز عید دو ركعت است. كه نمازگزار در ركعت اول بعد از خواندن حمد و سوره، باید پنج تكبیر بگوید و بعد از هر تكبیر یك قنوت بخواند. و بعد از قنوت پنجم، تكبیر دیگری بگوید و به ركوع رود و دو سجده بجا آورد و برخیزد.
سپس در ركعت دوم چهار تكبیر بگوید، بعد از هر تكبیر قنوت بخواند و تكبیر پنجم را بگوید و به ركوع رود. بعد از ركوع دو سجده كند و تشهد بخواند و نماز را سلام دهد.
احكام نماز عید فطر
1. نماز عید فطر وقربان در زمان حضور امام (عج) واجب است.
2. نماز عید فطر و قربان در زمان غیبت مستحب است.
3. وقت نماز عید از اول آفتاب روز عید تا ظهر.
4. مستحب است كه قبل از نماز عید، غسل نماییم.
5. نماز عید، سوره مخصوصی ندارد. بهتر است كه در ركعت اول آن، سوره 91 (شمس) و در ركعت دوم سوره 88 (غاشیه)، یا در ركعت اول سوره 87 (اعلی) و در ركعت دوم سوره 91 ( شمس) خوانده شود.
6. نماز عید، اذان و اقامه ندارد و به جای آن سه بار گفته می شود: «الصّلوه».
7. پس از نماز، امام جماعت در برابر مردم قرار می گیرد و مانند نماز جمعه رجاءً در دو نوبت سخنرانی می كند و در ضمن پند و اندرز بیان مسائل سیاسی و اجتماعی، در عید فطر احكام زكات فطر، و در سخنرانی عید قربان احكام ذبح و قربانی و موارد مصرف آنها را بیان می نماید.
دعای قنوت نماز عید فطر
اللهمّ اهل الكبریاء و العظمه و اهل الجود و الجبروت و اهل العفو و الرّحمه و اهل التقوی و المغفره، اسئلك بحقّ هذا الیوم، الّذی جعلته للمسلمین عیدا و لمحمّد صلّی الله علیه و آله ذخراً و شرفاً و كرامهً و مزیداً، ان تصلی علی محمّد و آل محمد و ان تدخلنی فی كلّ خیر ادخلت فیه محمّدا و آل محمّد، و ان تخرجنی من كلّ سوء اخرجت منه محمّدا و آل محمد صلواتك علیه و علیهم. اللهمّ انی اسئلك خیر ما سئلك به عبادك الصّالحون و اعوذ بك ممّا استعاذ منه عبادك المخلصون.
خداوندا تو سزاوار بزرگی، سرفرازی، بخشندگی، توانایی، بخشایش و رحمتی. سزاوار آنی كه به خاطر تو پرهیز كنیم و از تو آمرزش بخواهیم در روزی كه برای مسلمانان عید قرار داده ای. و برای محمد كه درود خدا بر او و دودمانش باد، ذخیره افتخار و بلندی مقام كه بر او و دودمانش درود فرستی و مرا بدانچه نیكی و سعادت است و به محمد ـ صلّی الله علیه و آله ـ و خاندانش ارزانی داشته ای بهره مند سازی و از هر بدی كه محمد ـ صلّی الله علیه و آله ـ و خاندانش را خارج ساختی، رهایی دهی، درود تو بر محمد ـ صلّی الله علیه و آله ـ و خاندانش باد. خداوندا! از تو می خواهم بهترین چیزی را كه بندگان شایسته ات از تو می خواهند، و به تو رو می آورم بدان گونه كه بندگان شایسته ات از بدیها پناه آورده اند.[3][۱] . توضیح المسائل، ص 1519.
تحریر الوسیله، ج 1، ص 241.
 المصباح المنیر، ص 424، رساله نوین، ص 163.

نماز عید غدیر
 
كیفیت نماز عید غدیر
یكی دیگر از نمازهای مستحبی كه خیلی ارزش دارد، نماز روز عید غدیر است. این نماز دو ركعت است كه در هر ركعت بعد از حمد ده مرتبه سوره توحید و ده مرتبه آیه الكرسی و ده مرتبه سوره قدر خوانده می شود و بهتر است این نماز نزدیك ظهر به جا آورده شود و قبل از آن غسل انجام گیرد.
ثواب: امام صادق ـ علیه السّلام ـ فرمود: «كسی كه این نماز را بخواند ثواب صد هزار حج و صد هزار عمره را می برد و هر حاجتی از خدا در خواست كند، خداوند آن را برآورده می نماید».

مفاتیح الجنان، ص 568.

نماز امام زمان (عج)

دو ركعت اول به نیت نماز تحیت مسجد است، كه در هر ركعت آن یك مرتبه سوره حمد و هفت مرتبه سوره توحید خوانده می شود و در حالت ركوع و سجود هم هفت مرتبه ذكر را تكرار كنند.
دو ركعت دوم به نیت نماز امام صاحب الزمان (عج) خوانده می شود. بدین صورت كه سوره حمد را شروع می كنیم و چون به آیه «ایّاك نعبد و ایّاك نستعین» می رسیم، این آیه شریفه را صد مرتبه تكرار می كنیم و بعد از آن بقیه سوره حمد را می خوانیم، بعد از پایان حمد سوره توحید را یك بار می خوانیم و به ركوع می رویم. ذكر ركوع را هفت مرتبه پشت سرهم تكرار می كنیم و ذكر هر كدام از سجده ها نیز هفت مرتبه است. ركعت دوم نیز به همین گونه است. چون نماز به پایان برسد و سلام داده شود یك بار گفته می شود «لا اله الّا الله» و به دنبال آن تسبیحات حضرت زهرا ـ سلام الله علیها ـ خوانده شود و بعد از آن به سجده رفته و صد بار می گوییم: «اللّهمّ صلّ علی محمّدٍ و آل محمّدٍ»

مفاتیح الجنان

مرحوم آیت‌الله مجتهدی تهرانی با بیان اینکه با استغفار می‌توان از قضا شدن نماز صبح جلوگیری کرد، می‌گوید: برخی هنگام نماز صبح، نمی‌توانند به خاطر سنگینی بلند شوند که از آثار گناه است.

 
»  دعای روز بیست و ششم ماه مبارک رمضان
«اللهمّ اجْعَل سَعْیی فیهِ مَشْکوراً وذَنْبی فیهِ مَغْفوراً وعَملی فیهِ مَقْبولاً وعَیبی فیهِ مَسْتوراً یا أسْمَعِ السّامعین»
خدایا قرار بده کوشش مرا در این ماه قدردانى شده و گناه مرا در این ماه آمرزیده و کردارم را در آن مورد قبول و عیب مرا در آن پوشیده‌، اى شنواترین شنوایان!
 
»  شرح فرازهای دعا
آیت‌الله مجتهدی تهرانی در شرح فراز «اللهمّ اجْعَل سَعْیی فیهِ مَشْکوراً» می‌گوید: در این بخش از دعا می‌خوانیم، خدایا سعی و تلاش ما در ماه رمضان را بپذیر! واژه «مشکوراً» به معنای «تشکر کن» است و مقصود آن در این دعا «بپذیر» و «قبول کن» است.
 
وی می‌افزاید: آدم زحمت می‌کشد و روزه می‌گیرد، گرسنه و تشنه می‌شود؛ اما غذا و آب نمی‌خورد و کم‌خوابی ماه رمضان را تحمل می‌کند و اگر خدا تلاش‌های ما را قبول نکند، کاری از ما ساخته نیست. اگر زحمتی و رنجی کشیده شود و حاصلی در پی نداشته باشد، اتفاق ناگواری افتاده است.
 
این استاد اخلاق می‌گوید: ما باید غصه بخوریم که نکند اعمال ما را آفت بزند. مثلاً یک غیبت می‌تواند تمام زحمات ما را هدر دهد. اگر غیبت کنید 40 روز اعمال خوب شما در نامه اعمال شخص غیبت شونده نوشته می‌شود و اگر عمل خوبی نداشته باشید، گناهان آن شخص در نامه اعمال شما نوشته می‌شود. این روایت از معصوم (ع) است.
 
وی ادامه داد: باید به خودمان بپردازیم و ببینیم که خودمان چه کار کرده‌ایم؛ آیا هیچ عیبی نداریم؟ گل بی‌عیب خداست و ممکن نیست که ما عیب نداشته باشیم. در روایت آمده که «چه می‌شود انسان را، یک خار کوچک را در چشم رفیقش می‌بیند؛ اما شاخه‌ای که در چشم خودش رفته را نمی‌بیند».
 
آیت‌الله مجتهدی تهرانی تصریح می‌کند: این روایت کنایه از این است که انسان عیب‌های بزرگ خود را نمی‌بیند؛ اما عیب کوچک مردم را می‌بیند.
 
این عالم ربانی در ادامه اظهار می‌کند: این حدیث از معصوم (ع) است که خوش به حال کسی که عیب خودش را می‌بیند و به عیب کس دیگری کاری ندارد.
 
وی در ادامه در شرح «وذَنْبی فیهِ مَغْفوراً وعَملی فیهِ مَقْبولاً» می‌گوید: در این فراز از دعای روز بیست‌ و ششم ماه رمضان خدا می‌خواهیم تا گناهان ما را بیامرزد و اعمالمان را قبول کند! از خدا می‌خواهیم تا گناهانی که پیش از ماه رمضان انجام داده‌ایم را ببخشد؛ چون ماه رمضان، فصل درآمد معنوی و کسب ثواب است، حتی خوابیدن و نفس کشیدن در این ماه عبادت محسوب می‌شود.
 
آیت‌الله مجتهدی تهرانی تأکید می‌کند: در ماه رمضان این همه درآمد وجود دارد و آیا امکان ندارد با این همه درآمد کسب شده، انسان جان خودش را از گرو دربیاورد؟ پیامبر اسلام در خطبه شعبانیه می‌فرماید: «پشتتان از گناه سنگین شده و به گرو رفته است و در ماه رمضان بدنتان را از گرو در بیاورید». وی ادامه می‌دهد: برخی هنگام نماز صبح نمی‌توانند به خاطر سنگینی بلند شوند که از آثار گناه است. شخصی به امام حسن عسگری (ع) گفت که هر شب قصد می‌کنم تا نماز شب بخوانم؛ اما نمی‌شود. امام فرمود: «گناه تو را زنجیر کرده است.» دلیل اینکه کسی دلش می‌خواهد نماز شب بخواند اما نمی‌تواند، انجام گناه است و با استغفار می‌تواند آن را رفع کند.
 
این استاد بزرگ اخلاق و حوزه در ادامه سخنان خود درباره بیدار شدن در هنگام سحر و استفاده کردن از برکات آن تأکید و بیان کرد: شعری هست که می‌گوید «هر که سحر ندارد از خود خبر ندارد»، هر کسی که هنگام سحر خواب است، نمی‌داند که کیست و باید خود را پیدا کند. حدیث از معصوم (ص) است که می‌فرماید، عجب است که مردم به دنبال گمشده خود هستند اما به دنبال خود نمی‌گردند.
 
وی می‌گوید: وضو بگیرید و شب در تاریکی صد بار از خودتان بپرسید که من که هستم؟ شاید خودتان را پیدا کنید. اگر خودت را پیدا کردی هوس نماز شب پیدا می‌کنی.
 
وی در ادامه در شرح «وعَیبی فیهِ مَسْتوراً» می‌گوید: خدایا کاری کن تا عیب من مستور باشد و کسی از عیبم مطلع نباشد! خدا «ستارالعیوب» است و نگذاشته تا کسی از گناهان ما اطلاع پیدا کند. حدیث است اگر گناه بو داشت دو نفر کنار هم نمی‌نشستند. اگر عیب آدم عیان می‌شد کسی جنازه کسی را دفن نمی‌کرد.
 
آیت‌الله مجتهدی در شرح فراز پایانی دعا می‌گوید: در پایان دعا می‌گویم ای خدایی که از همه شنونده‌ها تو شنواتری! خدا همه چیز را می‌شنود. اگر یواش هر حرف بزنیم خدا باز هم می‌شنود. حضرت موسی (ع) به خدا گفت که خدایا، اگر نزدیکی من یواش صحبت کنم و اگر دوری بلند صحبت کنم؛ خدا فرمود: «من همنشین کسی هستم که یاد من باشد.» خدا شنواترین است؛ پس می‌گوییم، ای خدایی که از همه شنوایان شنواتری، این دعاها را درباره ما مستجاب کن!

منبع : خبرگزاري فارس

سیره عملی امام خمینی (رحمة الله علیه) درباره نماز

امام راحل(ره)به مصداق‏ العلماءُ ورثةُ الانبیاء در اسوه‏ بودن نیز از انبیاء ارث برده‏ است.وقتی می‏توان آن‏ حضرت را اسوه قرار داد که بر سیرهء نظری و عملی ایشان‏ وقوف داشته و آنگاه تبعیت‏ کرد.

برای رسیدن به این مقصود، خاطراتی از ایشان را به‏ اختصار می‏آوریم تا تحلیل‏ مختصری از رفتار آن حضرت را چراغ راه خود قرار دهیم.

1.خانم فریده مصطفوی

امام همهء مستحبات نماز را انجام می‏دادند.به نماز اول وقت‏ خیلی مقید بودند و همیشه ما را به نماز اول وقت توصیه‏ می‏کردند.آقا همیشه در موقع نماز حتما عطر می‏زدند.

2.حجت الاسلام و المسلمین مسیح بروجردی

یکبار امام نماز مغرب را خوانده و مشغول تعقیبات و مستحبات پس از نماز بودند که آقایان آیت اللّه خامنه‏ای،حجت‏ الاسلام و المسلمین هاشمی رفسنجانی،آیة اللّه موسوی‏ اردبیلی و میر حسین موسوی به محضر ایشان رسیدند.یکی‏ یکی سلام می‏کردند و امام همین طور که رو به قبله نشسته و مشغول تعقیبات بودند بدون اینکه صورتشان را برگردانند اندکی سرشان را پایین می‏آوردند و جواب سلام را می‏دادند.

آقای هاشمی خیال می‏کرد امام در حال نماز است که فقط پاسخ سلام آنها را داده است،لذا گفتند:مثل اینکه آقا دارد نماز می‏خواند.حال آنکه امام حتی مشغول نوافل نشده بودند و همانطور رو به قبله نشسته بودند.بعد بلند شدند و اذان و اقامه‏ نماز عشا را خواندند و بعد از نماز بود که برگشتند به طرف آقایان و احوالپرسی کردند.ایشان تا این حد مقید بودند که حتی در تعقیبات‏ نمازشان به این طرف و آن طرف‏ نگاه نکنند.

3.آقای غلامعلی رجایی

آن گونه که خود شاهد بوده‏ام یا از نزدیکان امام شنیده‏ام نکتهء مورد اتفاق همگان این است که امام‏ مستحبات نماز را کاملا بجای‏ می‏آوردند مثلا در سجده مستحب است بینی انسان به خاک‏ گذاشته شود،لذا امام گاهی از دو مهر کوچک و گاهی از یک‏ مهر بزرگ برای رعایت این استحبات استفاده می‏کردند.همچنین‏ پس از تشهد مستحب است گفته شود«فتقبل شفاعته و ارفع درجته»که امام در تمام نمازهایشان این استحبات را رعایت می‏کردند.

4.آقای عیسی جعفری

تا جای که من سال‏ها در محضر امام بوده‏ام می‏توانم بگویم‏ امام هیچوقت نماز غفیله‏شان را بین نماز مغرب و عشا را ترک‏ نکردند.آقا اخیرا این نماز و سایر نوافل را به صورت‏ نشسته می‏خواندند.

5.آقای عیسی جعفری

من بارها شاهد بودم که امام پس از اینکه نماز واجبشان تمام‏ می‏شد هردو دست را به روی چشمانشان می‏گذاشتند و آیت‏ الکرسی و آیات دیگری را که در این رابطه‏ وارد است می‏خواندند.

6.آقای عیسی جعفری

امام زیارت معصومین علیهم السلام پس از هر نماز را ترک نمی‏کردند ایشان معمولا پس از اینکه نمازشان تمام می‏شد و تعقیبات و نوافل و اذکار و مستحبات را به جا می‏آوردند برمی‏خاستند و به معصومین(ع)سلام می‏فرستادند.

7.حجت الاسلام و المسلمین ناصری

امام در سجده آخر نماز ذکری را خیلی آهسته می‏خواندند که من‏ هرچه دقت می‏کردم،نمی‏شنیدم که چه ذکری را می‏گویند تا اینکه یک روز که با امام از حرم حضرت امیر المؤمنین(ع) می‏آمدیم در مسیر از ایشان پرسیدم:آقا در سجدهء آخر نمازتان‏ یک ذکری را آهسته می‏گویید این ذکر چی هست؟فرمودند: «اللهم ارزقنی التجافی عن دار الغرور و الانابه الی دار الخلود و الاستعداد للموت قبل حلول الفوت».

8.آقای غلامعلی رجایی

از یکی از اصحاب امام نقل می‏کنند امام در آخرین سجده‏ نماز عصرشان همیشه ذکر یا کریم یا لطیف را می‏گفته‏اند ایشان‏ می‏گفت:«این دو کلمه بقدری جامعیت دارند که انسان را از هر ذکر دیگری مستغنی می‏کند،چون هرچه را که انسان از خدا طلب کند یا بواسطه کرم و یا لطف حضرت حق است که به او اعطا خواهد شد».

9.خانم فاطمه طباطبایی

امام واقعا هنگامی که نزدیک نماز می‏شد سر از پا نمی‏شناختند.به هرکس که در اتاق بود صراحتا می‏گفتند بروید که وقت نماز است و همیشه در یان لحظات یک تبسمی پیدا می‏کردند کا آدم احساس می‏کرد انتظار لحظات شیرینی‏ را می‏کشند.

10.آقای عیسی جعفری

امام هر روز از ساعت دوازده مقدمات نماز ظهر را شروع‏ می‏کردند و ساعت یک و پنج دقیقه نماز و تعقیباتشان تمام‏ می‏شد.بعد تشریف می‏آوردند و ناهار می‏خوردند.

11.خانم دکتر زهرا مصطفوی

من از سن چهار سالگی تا آلان به یاد دارم که صدای اذانی‏ نشنیده‏ام که همراه با نماز امام نباشد چه صبح،چه ظهر و چه مغرب

12.خانم دکتر زهرا مصطفوی

یک چیز خیلی عادی برای ما نماز امام بود در اول وقت‏ ظهر،یعنی تا یاد دارم ایشان اول ظهر وضو می‏گرفتند و به نماز می‏ایستادند.

13.خانم دکتر زهرا مصطفوی

یک شب ساعت هفت بود که رفتم منزل امام.وقتی خلاصهء اخبار را شنیدم بعد با عجله گفتم بلند شوم نمازم را بخوانم.

وقتی نماز را خواندم و برگشتم خدمت امام،آقا گفتند من‏ احساس می‏کنم مسؤولم اگر به تو نگویم.من مطلبی را می‏خواهم به تو بگویم-فکر می‏کنم دستشان را زدند روی‏ سینه‏شان-گفتند اگر نگویم می‏ترسم مسؤول باشم.شما چرا اینقدر اهمال می‏کنی به نمازت؟گفتم:من بیرون بودم،دانشکده‏ علوم بودم.بعد از آنجا هم جای دیگری رفتم بعد از آنجا به منزل‏ آمده‏ام.امام گفتند:نه برنامه‏ات را جوری کن که نمازت اول‏ وقت باشد.می‏دانی نماز ستون دین است و اگر نماز قبول نشود به هیچ عبادتی نگاه نمی‏کنند.من گفتم خداوند وقت وسیع برای‏ ما قرار داده است.ما خودمان نباید ضیقش کنیم.من فکر می‏کردم اهمال به این است که ما گاهی بخوانیم،گاهی نخوانیم، نه اینکه به اصطلاح نماز در اول مغرب نباشد و ساعت هفت و نیم یا هشت باشد.ولی امام گفتند:نه خیر عدم اهمال و خفیف‏ نشمردن به این است که شما هر کجا هستید نماز اول وقتتان را بخوانید.آن وقت یک مثالی از یک فردی زدند که اسم او در خاطرم نیست.آقا می‏گفتند یک کسی این‏طور بوده که در خیابان‏ اگر داشت می‏رفت و صدای اذان را می‏شنید از ماشین پیاده‏ می‏شد،کنار خیابان نمازش را می‏خواند.

14.خانم فریده مصطفوی

امام از نظر تربیتی،برای ما یک الگو بودند.وقتی کاری را به‏ ما می‏گفتند«انجام ندهید»ما می‏دیدیم ایشان در تمام مدت‏ عمرشان آن کار را نمی‏کنند،قهرا ما هم انجام نمی‏دادیم.

مثلا وقتی به ما می‏گفتند:«اول وقت باید نماز بخوانید».

خودشان از نیم ساعت به ظهر وضو می‏گرفتند و مشغول قرآن و بعد خواندن نماز می‏شدند و ما هم داخل حیاط مشغول بازی‏ بودیم.آقا یک مرتبه هم نیامدند صدا کنند که:«دخترها!بایستید برای نماز.بیایید،من ایستاده‏ام،پشت سر من یا خودتان نماز بخوانید»ایشان اول اذان،نماز می‏خواندند ولی یک بار هم به ما نگفتند«الان دست از کارتان بردارید،موقع اذان است،دست از بازیتان بردارید و بایستید برای نماز».ولی می‏گفتند:شما باید در طول این ساعت نماز بخوانید،وای به حال کسی که در طول‏ این ساعت نماز را نخواند،آن وقت اگر آن نماز را نمی‏خواند، می‏بایست از خانه بیرون برود.

نویسنده : تحریریه معرفت مدیران

منبع:پایگاه مجلات تخصصی نور

چند سؤال و جواب – نماز

سؤال: مگر خداوند به تشكر ما نياز دارد؟

جواب: هرگز! قدردانى از يك لطف، ارزشى براى ماست و نشانه‏ى انصاف ماست، نه اينكه نشان نياز خدا به نماز ما باشد، اگر معلمى به شاگردش گفت: از زحمات من قدردانى كنيد و خوب درس بخوانيد، شاگرد نبايد خيال كند كه خوب درس خواندن او و قدردانى، مورد نياز معلم است، بلكه كمال شاگرد را مى‏رساند.

سؤال: اگر بناست از نعمت‏هاى الهى تشكر كنيم، چرا حتما نماز بخوانيم؟

جواب: وقتى اصل لزوم تشكر را قبول كرديم، چگونگى آن بايد طبق دستور باشد. وقتى مراجعه‏ى بيمارى به پزشك، ضرورى تشخيص داده شد، چگونگى مصرف دارو، تابع دستور پزشك است. براى اينكه در تشكرها سردرگم نشويم و ياوه نگوييم، بايد طبق خواسته‏ى خدا سپاس انجام دهيم. يك خلبان، همين كه پرواز را پذيرفت، در هر كجاى دنيا كه خواست؛ با برج مراقبت تماس بگيرد، بايد به زبان انگليسى سخن بگويد. پس نحوه‏ى تشكر را بايد از دستور الهى و اولياء خدا فرابگيريم.

سؤال: تشكر در برابر نعمت‏ها درست، ولى آنكه در ميان ناگوارى‏ها زندگى مى‏كند، او چرا بايد تشكر كند؟

جواب: اولا: بيشتر ناراحتى‏ها به دست خود ما فراهم مى‏آيد، مثلا با رعايت نكردن بهداشت، مريض مى‏شويم، و با درس نخواندن و تنبلى، دچار ركود در زندگى مى‏گرديم، در انتخاب دوست، دقت نمى‏كنيم، گرفتار مى‏شويم و...

ثانيا: ناگوارى‏ها هم خوب است، چرا كه انسان را به تلاش وامى‏دارد و استعدادها را شكوفا مى‏سازد.

ثالثا: تلخى‏ها را بايد در كنار شيرينى‏ها حساب كرد و بلاها را در كنار نعمت‏هاى بيشمار ديد.

رابعا: گاهى سختى‏ها و بلاها، باعث كمال روح و صيقل خوردن جان و سبب ترقى معنوى مى‏شود و دلها از غيرخدا بريده، به او متوجه مى‏شود. (1)

1- پرتوى از اسرار نماز، محسن قرائتى، ص82-86.

نماز، كليد در بهشت

در حديثى رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم مى‏فرمايد:

«الصلاة مِفْتَاحاً لِلْجَنَّةِ وَ مُهُوراً لِحُورِ الْعِينِ وَ ثَمَناً لِلْجَنَّة؛(1)

نماز موجب فتح و گشايش درهاى بهشت مى‏باشد و مهريه‏ى حور العين و ثمن و بهاى بهشت است.»

اميرمؤمنان على عليه‏السلام فرمودند:

«مردى را ديدم كه نمازش را نيكو بجا مى‏آورد و به درگاه خداى متعال تضرع و ناله بسيار مى‏كرد؛ پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم با دست مباركش اشاره كرد و فرمود: «اين مرد اهل بهشت است.» (2)

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله:

«مِفْتَاحُ الْجَنَّةِ الصَّلَاة؛ (3)

كليد بهشت، نماز است.»

1- الخصال، ج‏2، ص 522.

2- تفسير ابوالفتوح رازى، ج 1، ص 162.

3- عوالي اللئالي، ج‏1، ص 322.

ذكر چند حديث راجع به حضور قلب‏

از حضرت رسول ختمى صلى الله عليه و آله روايت است كه «عبادت كن خداى تعالى را چنانچه گويا او را مى‏بينى؛ و اگر تو او را نمى‏بينى او تو را مى‏بيند.» (1)

از اين حديث شريف استفاده‏ى دو مرتبه از مراتب حضور قلب مى‏شود:

يكى آنكه سالك مشاهد جمال جميل و مستغرق تجليات حضرت محبوب باشد، به طورى كه جميع مسامع قلب از ديگر موجودات بسته شده و چشم بصيرت به جمال پاك ذى‏الجلال گشوده گرديده و جز او چيزى مشاهده نكند. بالجله، مشغول حاضر باشد و از حضور و محضر نيز غافل باشد.

و مرتبه‏ى ديگر كه نازل‏تر از اين مقام است، آن است كه خود را حاضر محضر ببيند و ادب حضور و محضر را ملحوظ دارد.

جناب رسول اكرم صلى الله عليه و آله فرمايد: «اگر مى‏توانى از اهل مقام اول باشى عبادت خدا را آن طور به جا آور، و الا از اين معنا غافل مباش كه تو در محضر ربوبيتى.»

و البته محضر حق را ادبى است كه غفلت از آن از مقام عبوديت دور است. و اشاره به اين فرموده است در حديثى كه جناب ابوحمزه‏ى ثمالى رضى الله عنه نقل مى‏كند، مى‏گويد: «ديدم حضرت على بن الحسين سلام الله عليهما را كه نماز مى‏خواند. عباى آن حضرت از دوشش افتاد، آن را راست و تسويه نفرمود تا آن كه از نماز فارغ شد. سؤال كردم از سببش، فرمود: «واى بر تو، آيا مى‏دانى در خدمت چه کسي بودم؟» (2)

و نيز از حضرت رسول صلى الله عليه و آله منقول است كه «دو نفر از امت من به نماز مى‏ايستند، در صورتى كه ركوع و سجودشان يكى است و حال آن كه ميان‏ نماز آنها مثل ما بين زمين و آسمان [فاصله] است.» (3)

و فرمودند: «آيا نمى‏ترسد كسى كه صورت خود را در نماز بر مى‏گرداند صورت او چون روى حمار شود.» (4)

و فرمودند: «كسى كه دو ركعت نماز به جا آورد و در آن به چيزى از دنيا متوجه نشود، خداى تعالى گناهان او را مى‏آمرزد.» (5)

و فرمودند: «بعضى از نمازها قبول مى‏شود نصفش يا ثلثش يا ربعش يا خمسش - تا عشرش. و بعضى از نمازها چون جامه‏ى كهنه پيچيده مى‏شود و به روى صاحبش زده مى‏شود. و از نماز تو مال تو نيست مگر آن كه به قلبت اقبال به آن كنى.» (6)

و حضرت باقر عليه‏السلام فرمودند: رسول خدا فرمود: «وقتى بنده‏ى مؤمن به نماز بايستد خداى تعالى نظر به سوى او كند - يا فرمودند خداى تعالى اقبال به او كند - حتى [تا] منصرف شود. و رحمت از بالاى سرش سايه بر او افكند و ملائكه فرو گيرند اطراف و جوانب او را تا افق آسمان، و خداى تعالى ملكى را موكل او كند كه بايستد بالاى سر او و بگويد: اى نمازگزار! اگر بدانى كى نظر مى‏كند به سوى تو با كى [چه كسى] مناجات مى‏كنى، توجه به جايى نمى‏كنى و از موضعت جدا نمى‏شوى هرگز.» (7)

و از حضرت صادق عليه‏السلام منقول است كه «جمع نمى‏شود اشتياق و خوف در دلى مگر آن كه بهشت بر او واجب شود. پس وقتى نماز مى‏خوانى، اقبال كن به قلب خود به خداى عزوجل؛ زيرا كه نيست بنده‏ى مؤمنى كه اقبال كند به قلبش به خداى تعالى در نماز و دعا مگر آن كه قلوب مؤمنين را خداى تعالى به او اقبال دهد و با دوستى آنها او را تأييد كند [و] او را به بهشت برد.» (8)

و از حضرت باقر و صادق عليهماالسلام مروى است كه فرمودند: «نيست از براى تو از نمازت مگر آنچه را كه اقبال قلب داشته باشى در آن؛ پس، اگر به غلط به جا آورد تمام آن را يا غفلت از آداب آن كند، پيچيده شود آن و به روى صاحبش زده شود.» (9)

و از حضرت باقر العلوم عليه‏السلام روايت شده كه «همانا بالا مى‏رود از نماز بنده از براى او نصف يا ثلث يا ربع يا خمسش؛ پس، بالا نمى‏رود براى او مگر آنچه را اقبال به قلب نموده است بر آن. و ما مأمور شديم به نافله تا تتميم شود نقص فرايض به آن.» (10)

و از جناب صادق عليه‏السلام مروى است كه فرمود: «وقتى احرام بستى در نماز، اقبال كن بر آن؛ زيرا كه وقتى اقبال نمودى خداوند به تو اقبال فرمايد و اگر اعراض نمايى خداوند از تو اعراض كند. پس گاهى بالا نمى‏رود از نماز مگر ثلث يا ربع يا سدس آن، به آن قدر كه نمازگزار اقبال به نماز نموده و خداوند عطا نمى‏فرمايد به غافل چيزى.» (11)

و از رسول خدا صلى الله عليه و آله روايت است كه به ابى‏ذر فرمودند: «دو ركعت متوسط با فكر بهتر است از ايستادن يك شب در صورتى كه قلب غافل باشد.» (12)

احاديث در اين باره بسيار است و براى اصحاب اعتبار و قلوب بيدار اين قدر كفايت كند.

پی نوشته ها :

1- بحارالانوار، ج 74، كتاب الروضة، باب 4، حديث 3؛ مكارم الاخلاق، ص 459.

2- وسايل الشيعة، ج 4، ص 688، كتاب الصلوة، ابواب افعال الصلوة، باب 3، حديث 6.

3- بحارالانوار، ج 81، ص 249، كتاب الصلوة، باب 16، حديث 41.

4- مستدرك الوسائل، كتاب الصلوة، ابواب افعال الصلوة، باب 2، حديث 20.

5- مستدرك الوسائل، كتاب الصلوة، ابواب افعال الصلوة، باب 2، حديث 13.

6- بحارالانوار، ج 81، ص 260، كتاب الصلوة، باب 16، حديث 59.

7- مستدرك الوسائل، كتاب الصلوة، ابواب افعال الصلوة، باب 2، حديث 22.

8- وسايل الشيعة، ج 4، ص 687، كتاب الصلوة، ابواب افعال الصلوة، باب 3، حديث 3.

9- وسايل الشيعة، ج 4، ص 687، كتاب الصلوة، ابواب افعال الصلوة، باب 3، حديث 1.

10- علل الشرايع، ج 2، ص 327، باب 24، حديث 2.

11- مستدرك الوسائل، كتاب الصلوة، ابواب افعال الصلوة، باب 3، حديث 7.

12- بحارالانوار، ج 74، ص 82، كتاب الروضه، باب مواعظ النبى، حديث 2.

ذكر «بسم الله الرحمن الرحيم و صلوات» در محيط كار

در حديثى امام حسن عسكرى عليه‏السلام مى‏فرمايد: گفتن بسم الله يارى خواستن از خدا در همه‏ى كارهاست. (1) 

امام حسن مجتبى عليه‏السلام فرمود:

رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: هر كجا كه باشيد بر من صلوات بفرستيد كه صلوات شما به من مى‏رسد. (2)

ذكر در هنگام كار

ذكر خداست كه دل‏ها را آرام، قلب‏ها را شفا، سينه‏ها را صيقل، دردها را درمان، روان‏ها را سلامت، و به عقل‏ها نورانيت مى‏بخشد.

امام صادق عليه‏السلام فرموده‏اند: در آن مكان كه ذكر خدا گفته شود سه فايده وجود دارد:

1- بركتش فزون مى‏شود.

2- فرشتگان در آن درآيند.

3- شياطين از آن دورى گزينند.

4- براى اهل آسمان بدرخشد، چنان كه ستاره‏هاى فروزان براى اهل زمين مى‏درخشد.

حيف است چندين ساعت از روز كه مشغول كار هستيد از ذكر خدا غافل باشيد؛ چه بخواهيد و چه نخواهيد ساعت كار تمام مى‏شود، پس چه زيباست كه با ذكر خدا، هم ارزش خود و هم ارزش كار و توليد را بالا ببريد.

با اين كار هم مال با بركت و هم عمر با بركت نصيب شما مى‏شود و راه سير و سلوك را نيز پيدا مى‏كنيد.

- ذكرهاى ايام هفته:

شنبه: يا رب العالمين؛ اى پروردگار جهانيان

يكشنبه: يا ذالجلال و الاكرام؛ اى صاحب جلال و اكرام

دوشنبه: يا قاضى الحاجات؛ اى برآرنده‏ى حاجات

سه‏شنبه: يا أرحم الراحمين؛ اى بخشنده‏ترين بخشندگان

چهارشنبه: يا حى يا قيوم؛ اى زنده، اى پاينده

پنج‏شنبه: لا اله الا الله الملك الحق المبين؛ نيست معبود حقى جز خداى پادشاه حق آشكار

جمعه: اللهم صل على محمد و آل محمد و عجل فرجهم

خدايا، رحمت فرست بر محمد و آل محمد و فرج آنها را زود برسان. (3)

پی نوشته ها :

1-ثواب بسم الله، ص 32.

2- ذكرهاى مستحبى، ص 125.

3- تأثير نماز در كار، عباس عزيزى، ص 49-51.

براي مشاهده سايز اصلي روي تصاوير كليك كنيد .

نماز از منظر نهج البلاغه

علی (ع) بارها در نهج البلاغه از نماز و یاد خدا سخن به میان آورده است که در این زمینه کتابی به نام «نماز در نهج البلاغه» تألیف شده است که در اینجا جملاتی در مورد فلسفه ی ذکر و یاد خدا که مهمترین مصداقش نماز است از آن حضرت بیان شده است:

ایشان می فرماید: « اِنَّ اللهَ جَعَلَ الذِکرَ جَلَاءًَ لِلقُلُوبِ تَسمَعُ بِهِ بَعدَ الوَقَرَةِ وَ تُبصِرُ بِهِ بَعدَ العشوة » (بحار ج ۶۹ ص ۳۲۵)

خداوند ذکر و یادش را صیقل روح ها قرار داد که گوش های سنگین با یاد خدا شنوا و چشم های بسته با یاد او بینا شود.

به هر حال نماز به انسان بصیرت و دید می دهد چنانکه تقوا نیز بصیرت و فرقان می دهد.

آنگاه حضرت در مورد برکات نماز می فرماید:

« قَد حَفَّت بِهِم المَلَائِکَة و نُزلت عَلَیهمُ السَّکینَه وَ فُتِحَت لَهُم اَبوَابَ السَّمَاءِ وَ اُعِدَّت لَهُم مَقَاعِدَ الکِرَامَات »

فرشتگان آنان را در بر می گیرند و آرامش بر آنان نازل می شود، درهای آسمان بر آنان گشوده و جایگاه خوبی برایشان آماده می شود.

و در خطبه ای دیگر می فرماید:

« وَ انَّهَا لَتَحِتُّ الذُّنوبِ حَتَّ الوَرَق وَ تُطلِقُهَا اِطلَاقَ الرّبق » ( بحار ج ۳۳ ص ۴۴۹)

نماز گناهان را مثل برگ درختان می ریزد و گردن انسان را از ریسمان گناه آزاد می کند. آنگاه در ادامه تشبیهی جالب از پیامبر اکرم نقل می فرماید که:

نماز همچون جوی آب گرمی است که انسان روزی پنج مرتبه خود را در آن شستشو دهد، آیا دیگر آلودگی باقی می ماند؟

در خطبه ی ۱۹۶ گوشه هایی از مفاسد اخلاقی همچون کبر و سرکشی و ظلم را می شمرد و سپس می فرماید: درمان این مفاسد، نماز و روزه و زکات است.

آنگاه در مورد آثار نماز می فرماید:

« تَسکیناً لِاَطرَافِهِم، تَخشیعَاً لِاَبصَارِهِم، تَذلیلَاً لِنُفُوسِهِم، تَخفیضَاً لِقُلُوبِهِم، اِزَالَةً لِلخَیلاءِ عَنهُم »

نماز به همه ی وجود انسان آرامش می بخشد، چشم ها را خاشع و خاضع می گرداند، نفس سرکش را رام و دل ها را نرم و تکبر و بزرگ منشی را محو می کند.

«اِن اَوحَشَتهُم الوَحشَة آنَسَهُم ذِکرک »

به هنگام وحشت و اضطراب و تنهایی، یاد تو موجب انس و الفت آن ها می شود.

اما روشن است که همه ی مردم چنین بهره هایی را از نماز ندارند بلکه تنها گروهی هستند که شیفته ی نماز و یاد خدا هستند و آن را با تمام دنیا عوض نمی کنند.